Podstawowa opieka zdrowotna

Podstawowa opieka zdrowotna to powszechnie dostępna, najważniejsza część systemu opieki zdrowotnej. Świadczenia w POZ udzielane są osobom, które dokonały wyboru lekarza, pielęgniarki, położnej POZ.

Realizowane są najczęściej w warunkach ambulatoryjnych (w gabinecie, poradni lub przychodni), ale w przypadkach uzasadnionych medycznie, także w domu pacjenta lub w domu pomocy społecznej.

Świadczenia udzielane są w dni powszednie, od poniedziałku do piątku, pomiędzy godz. 8.00 a 18.00, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy. Filie POZ mogą przyjmować pacjentów krócej niż w godzinach od 8.00 do 18.00, jeżeli w tym czasie pacjenci mają zapewniony dostęp do głównej przychodni.

Wybór lekarza, pielęgniarki, położnej POZ

W celu skorzystania z porad w ramach podstawowej opieki zdrowotnej pacjent powinien dokonać wyboru lekarza, pielęgniarki i/lub położnej. Pacjent ma prawo do bezpłatnego wyboru podstawowej opieki zdrowotnej nie częściej niż dwa razy w roku. Wyboru lub zmiany dokonuje się bezpośrednio u świadczeniodawcy w przychodni i nie trzeba tego faktu potwierdzać w oddziale Funduszu.

W przypadku każdej kolejnej zmiany należy wnieść opłatę w wysokości 80 złotych. Opłatę należy uiścić na konto właściwego oddziału NFZ.

Opłaty nie pobiera się w przypadku:

  • zmiany miejsca zamieszkania przez pacjenta;
  • zaprzestania udzielania świadczeń opieki zdrowotnej przez wybranego lekarza/pielęgniarkę/położną podstawowej opieki zdrowotnej;
  • a także z powodu innych przyczyn niezależnych od woli pacjenta.

Wyboru dokonuje się w imieniu własnym. W imieniu innej osoby deklaracje mogą złożyć pełnoletni opiekunowie lub opiekunowie prawni niepełnoletnich dzieci, bądź innych osób, dla których ustanowiony został opiekun. Deklarację wyboru składa się do konkretnej osoby udzielającej świadczeń: imiennie do lekarza, pielęgniarki czy położnej. Pacjent może złożyć w jednym miejscu deklarację do lekarza, a w innym do pielęgniarki czy położnej, powinien jednak rozważyć praktyczne skutki takiego wyboru.

Podczas pobytu poza miejscem zamieszkania, np. na wakacjach, w delegacji, u rodziny, pacjent ma prawo do podstawowej opieki zdrowotnej w sytuacji nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia.

Zakres działalności lekarza POZ

Kieruje na badania laboratoryjne.

Wykaz badań diagnostycznych, za które płaci lekarz POZ, jest ściśle określony. Wszystkie badania wykonywane są na zlecenie lekarza. Jeżeli w wyniku udzielonej porady zachodzi konieczność ich wykonania, lekarz wskazuje pacjentowi laboratorium, w którym zostaną one wykonane. W przypadku uzasadnionym medycznie, materiał do badań laboratoryjnych może być pobrany w domu pacjenta.

Kieruje na badania diagnostyczne.

W medycznie uzasadnionych przypadkach lekarz POZ może skierować pacjenta na badania diagnostyczne tj. gastroskopia i kolonoskopia.

Kieruje pacjenta do lekarza specjalisty lub do szpitala.

Lekarz POZ kierując pacjenta lekarza specjalisty lub do szpitala zobowiązany jest do wykonania i dołączenia do skierowania wyników niezbędnych badań diagnostycznych zgodnie z rozpoznanym schorzeniem, aktualną wiedzą i praktyką medyczną, w celu potwierdzenia wstępnego rozpoznania.

Wypisuje recepty według zalecenia lekarza specjalisty.

Lekarz POZ może wystawić pacjentowi receptę na leki, które zastosował lekarz w poradni specjalistycznej, jeżeli otrzyma informację o rozpoznaniu, sposobie leczenia, rokowaniu, ordynowanych lekach (w tym o okresie ich stosowania i dawkowania) oraz wyznaczonych wizytach kontrolnych, wydaną przez lekarza specjalistę.

Kieruje na zabiegi w gabinecie zabiegowym i w domu pacjenta.

W gabinecie zabiegowym wykonywane są zabiegi oraz procedury pozostające w kompetencjach lekarza POZ i wymagające jego udziału, związane bezpośrednio z udzielaną poradą lekarską.

W sytuacji uzasadnionej stanem zdrowia pacjenta, zabiegi mogą być wykonywane także w domu pacjenta.

Kieruje na rehabilitację.

Lekarz POZ może wystawić pacjentowi skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne wykonywane w poradni rehabilitacyjnej lub w domu pacjenta. Wyjątkiem są skierowania na zabiegi fizjoterapeutyczne związane z leczeniem wad postawy oraz dysfunkcją narządu ruchu, których przyczyną są te wady. W takich przypadkach lekarz POZ wystawia skierowanie do poradni rehabilitacyjnej lub ortopedycznej.

Skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne należy zarejestrować we właściwej placówce ciągu 30 dni od daty wystawienia, w innym przypadku starci ono swoją ważność. Lekarz POZ ma obowiązek poinformować pacjenta o konieczności rejestracji skierowania w wymaganym terminie.

W odniesieniu do dzieci i młodzieży szkolnej, w przypadkach niekwalifikujących się do rehabilitacji leczniczej, lekarz rodzinny kieruje dziecko na zajęcia korekcyjno-kompensacyjne organizowane w szkołach i finansowane ze środków publicznych na podstawie odrębnych przepisów. Lekarz POZ może wystawiać pacjentowi skierowanie na rehabilitację ogólnoustrojową realizowaną w ośrodku/oddziale dziennym rehabilitacji.

Kieruje na leczenie uzdrowiskowe.

Wystawiając skierowanie na leczenie uzdrowiskowe lekarz POZ bierze pod uwagę aktualny stan zdrowia pacjenta, wskazania i ewentualnie przeciwwskazania. Skierowanie przesyłane jest do oddziału NFZ.

Do skierowania lekarz dołącza aktualne wyniki podstawowych badań, wykonanych na swoje zlecenie i swój koszt:

Badania dla dorosłych:

  • OB (odczyn Biernackiego)
  • morfologia krwi
  • mocz,
  • RTG klatki piersiowej (ważność badania RTG wynosi 2 lata od dnia badania),
  • EKG (ważność badania wynosi 6 miesięcy od dnia badania)
  • oraz zaświadczenie potwierdzające rozpoznanie zasadnicze będące podstawą wystawienia skierowania.

Badania dla dzieci:

  • OB (odczyn Biernackiego)
  • morfologia krwi
  • mocz,
  • badanie kału na obecność jaj pasożytów (ważne w dniu wyjazdu dziecka do uzdrowiska).

Skierowanie jest ważne 12 miesięcy licząc od dnia jego wystawienia. Jeżeli w tym okresie leczenie nie mogło być rozpoczęte, skierowanie jest odsyłane do lekarza kierującego w celu weryfikacji. O utracie ważności skierowania oddział Funduszu powiadamia pisemnie także pacjenta.

Badania diagnostyczne POZ

Badania medycznej diagnostyki laboratoryjnej lub diagnostyki obrazowej i nieobrazowej związane z realizacją świadczeń lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

Badania hematologiczne

  • morfologia krwi obwodowej z płytkami krwi,
  • morfologia krwi obwodowej z wzorem odsetkowym i płytkami krwi,
  • retikulocyty,
  • odczyn opadania krwinek czerwonych (OB).

Badania biochemiczne i immunochemiczne:

  • sód,
  • potas,
  • wapń zjonizowany,
  • żelazo,
  • żelazo – całkowita zdolność wiązania (TIBC),
  • stężenie transferryny,
  • stężenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c),
  • mocznik,
  • kreatynina,
  • glukoza,
  • test obciążenia glukozą,
  • białko całkowite,
  • proteinogram,
  • albumina,
  • białko C-reaktywne (CRP),
  • kwas moczowy,
  • cholesterol całkowity,
  • cholesterol-HDL,
  • cholesterol-LDL,
  • triglicerydy (TG),
  • bilirubina całkowita,
  • bilirubina bezpośrednia,
  • fosfataza alkaliczna (ALP),
  • aminotransferaza asparaginianowa (AST),
  • aminotransferaza alaninowa (ALT),
  • gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP),
  • amylaza,
  • kinaza kreatynowa (CK),
  • fosfataza kwaśna całkowita (ACP),
  • czynnik reumatoidalny (RF),
  • miano antystreptolizyn O (ASO),
  • hormon tyreotropowy (TSH),
  • antygen HBs (HBsAg),
  • VDRL,
  • FT3,
  • FT4,
  • PSA – antygen swoisty dla stercza całkowity.

Badania moczu:

  • ogólne badanie moczu z oceną właściwości fizycznych, chemicznych oraz oceną mikroskopową osadu,
  • ilościowe oznaczanie białka,
  • ilościowe oznaczanie glukozy,
  • ilościowe oznaczanie wapnia,
  • ilościowe oznaczanie amylazy.

Badania kału:

  • badanie ogólne,
  • pasożyty,
  • krew utajona – metodą immunochemiczną.

Badania układu krzepnięcia:

  • wskaźnik protrombinowy (INR),
  • czas kaolinowo-kefalinowy (APTT),
  • fibrynogen.

Badania mikrobiologiczne:

  • posiew moczu z antybiogramem,
  • posiew wymazu z gardła z antybiogramem,
  • posiew kału w kierunku pałeczek Salmonella i Shigella.

Badanie elektrokardiograficzne

  • (EKG) w spoczynku.

Diagnostyka ultrasonograficzna:

  • USG tarczycy i przytarczyc,
  • USG ślinianek,
  • USG nerek, moczowodów, pęcherza moczowego,
  • USG brzucha i przestrzeni zaotrzewnowej, w tym wstępnej oceny gruczołu krokowego,
  • USG obwodowych węzłów chłonnych.

Spirometria.

Zdjęcia radiologiczne:

  • zdjęcie klatki piersiowej w projekcji AP i bocznej,
  • zdjęcia kostne – w przypadku kręgosłupa; kończyn i miednicy w projekcji AP i bocznej,
  • zdjęcie czaszki,
  • zdjęcie zatok,
  • zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej.

Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może wystawiać skierowanie na badania endoskopowe:

  • gastroskopia,
  • kolonoskopia.

Nocna i świąteczna opieka zdrowotna

Dyżury POZ – wieczorem, w nocy i w dni ustawowo wolne od pracy

Po godzinie 18.00 do 8.00 rano dnia następnego (całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy) pacjent może skorzystać z opieki lekarskiej i pielęgniarskiej w ramach nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.

Od marca 2011 r. świadczenia realizowane są w przychodni właściwej według miejsca zamieszkania pacjenta, jednak może on skorzystać z usługi innej placówki. Informację o tym, gdzie w danym rejonie sprawowana jest nocna i świąteczna opieka lekarska i pielęgniarska, pacjent może uzyskać u swojego lekarza POZ lub we właściwym oddziale wojewódzkim NFZ.

Wykaz placówek Nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej dla woj. mazowieckiego (plik XLS)

Dyżurujący w przychodni lekarz udziela porad:

  • w warunkach ambulatoryjnych,
  • telefonicznie,
  • w przypadkach medycznie uzasadnionych – w domu pacjenta

Pacjent może skorzystać z tej formy opieki zdrowotnej w przypadku:

  • nagłego zachorowania,
  • nagłego pogorszenia stanu zdrowia, gdy nie ma objawów sugerujących bezpośrednie zagrożenie życia lub istotny uszczerbek zdrowia, a zastosowane środki domowe lub leki dostępne bez recepty nie przyniosły spodziewanej poprawy,
  • gdy zachodzi obawa, że oczekiwanie na otwarcie przychodni może znacząco niekorzystnie wpłynąć na stan zdrowia.

Skorzystanie ze świadczeń POZ w nocy i w święta uzasadniają między innymi:

  • zaostrzenie dolegliwości znanej choroby przewlekłej (np. kolejny napad astmy oskrzelowej z umiarkowaną dusznością),
  • infekcja dróg oddechowych z wysoką gorączką (wyższą niż 39°C.), szczególnie u małych dzieci i ludzi w podeszłym wieku,
  • bóle brzucha, nieustępujące mimo stosowania leków rozkurczowych,
  • bóle głowy, nieustępujące mimo stosowania leków przeciwbólowych,
  • biegunka lub wymioty, szczególnie u dzieci lub osób w podeszłym wieku,
  • zatrzymanie wiatrów, stolca lub moczu,
  • nagłe bóle krzyża, kręgosłupa, stawów, kończyn itp.,
  • zaburzenia psychiczne (z wyjątkiem agresji lub dokonanej próby samobójczej – wtedy należy wezwać pogotowie ratunkowe).

Pacjentom przysługują także zabiegi pielęgniarskie w ramach porady udzielonej przez lekarza dyżurującego w POZ oraz zabiegi wynikające z ciągłości leczenia. Zabiegi te mogą być wykonywane przez pielęgniarkę w gabinecie zabiegowym lub w domu pacjenta.

W ramach nocnej i świątecznej opieki lekarskiej nie można uzyskać:

  • wizyty kontrolnej w związku z wcześniej rozpoczętym leczeniem,
  • recepty na stosowane stale leki w związku ze schorzeniem przewlekłym,
  • rutynowego zaświadczenia o stanie zdrowia,
  • skierowania do specjalisty.

Centrum Medyczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego świadczy Nocną i świąteczną opiekę zdrowotną w ramach NFZ dla następujących dzielnic:

WARSZAWA – WILANÓW
ul. Wiertnicza 81, 02-952 Warszawa
tel.: (22) 250 28 01

WARSZAWA – URSUS
pl. Czerwca 1976r. 1, 02-495 Warszawa – Ursus
tel.: (22) 250 28 01

Telefon Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej odbierany jest:

  • od poniedziałku do piątku w godz. 18.00 do 8.00
  • w dni wolne od pracy i święta przez całą dobę